Rice sa Tagalog: PALAY, BIGAS o KANIN?

RICE SA TAGALOG: PALAY, BIGAS O KANIN?

sa naritong tanong ay agad natigilan
sa krosword na sinasagutan kong maigi
dahil may tatlong sagot pag pinag-isipan
lalo kung ating batid ang wikang sarili

sa Labingsiyam Pahalang: Rice sa Tagalog
limang titik, alin? PALAY, BIGAS o KANIN?
mga katutubong salitang umimbulog
na madali lang kung ating uunawain

sa naga-unli rice, KANIN agad ang tugon
sa nagtatanim, baka isagot ay PALAY
sa negosyante ng bigas, BIGAS na iyon
mga salita nating kaysarap manilay

teknik dito'y sagutan muna ang Pababâ
kung sa Walo Pababâ, sagot ay Naisin
sa tanong na Hangarin, tutuguning sadyâ
ang panglimang letra'y "I", kaya sagot: KANIN

- gregoriovbituinjr.
01.01.2026

* krosword mula sa pahayagang Pang-Masa, Disyembre 17, 2025, p.7    

Makáhiyâ, diban, at kanákanâ

 

MAKÁHIYÂ, DIBAN, AT KANÁKANÂ

may natutunan na namang bagong salitâ

baka lalawiganin o lumang katagâ

na sa palaisipan ay nakitang sadyâ

subalit pamilyar ako sa MAKAHIYÂ

na "halaman tiklupin" yaong kahulugan

halamang pag hinipò mo'y titiklop naman

tawag sa "higaan-upuan" pala'y DIBAN

sa saliksik ay salin ng Ingles na divan

KANÁKAN ay "pagdadahilan", tingnan mo

lang sa U.P. Diksiyonaryong Filipino

parang "Indyan Pana, Kakanâ-kanâ" ito

madaling tandaan, luma'y mistulang bago

salamat sa palaisipan sa Abante

abang makata'y may natutunang mabuti

na magagamit sa kwento, tula't mensahe

na sa bayan at wika'y ipinagsisilbi

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

* MAKÁHIYÂ - 3 Pabahâ

* DIBAN - 4 Pahalang

* KANÁKANÂ - 28 Pahalang

* krosword mula sa pahayagang Abante, Disyembre 28, 2025, p.7

Sa litrato at sa gunita na lang

SA LITRATO AT SA GUNITA NA LANG

Bagong Taon, ngunit di ako Bagong Tao

makatang tibak pa rin ngunit nagsosolo

pagkat sinta'y wala na, wala nang totoo

siya'y nagugunita na lang sa litrato

maraming salamat, sinta, sa pagmamahal

buti't sa mundong ito pa'y nakatatagal

ang plano kong nobelang sa iyo'y inusal

noon ay kinakatha't sana'y mailuwal

at maipalathala't mabasa ng masa

bagamat madalas katha'y tula talaga

alay ko sa iyo ang una kong nobela

balang araw, tayo rin nama'y magkikita

mga litrato natin ay kaysarap masdan

na aking madalas binabalik-balikan

ika'y sa diwa't puso ko na nananahan

litrato mo na lang ang madalas kong hagkan

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

Pagsalubong sa 2026: Year of the Fire Horse

PAGSALUBONG SA 2026, YEAR OF THE FIRE HORSE

tahimik kong sinalubong ang Year of the Fire Horse

pulutan ay tahong at iniinom ay Red Horse

hay, katatapos ko lang maglinis ng tahanan

umidlip ng isang oras, tumagay, namulutan

sana'y walang matamaan ng ligaw na bala

sana'y walang lasenggong magpaputok ng baril

sana'y walang naputukan sa mga daliri

maayos sanang sinalubong ang Bagong Taon

ngunit taon lang naman ang nabago talaga

habang nariyan pa rin ang bulok na sistema

patuloy pa rin nating hanapin ang hustisya

panagutin ang mga kurakot at buwaya

maya-maya'y matutulog muli ako't antok

matapos ang isang boteng Red Horse ay malagok

New Year's Resolution: Ralihan ang trapo't bugok

lalo na ang mga kurakot na nasa tuktok

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

New Year 2026: Ikulong na 'yang mga kurakot!

NEW YEAR 2026: IKULONG NA 'YANG MGA KURAKOT!

alas dose na pala, bigla akong bumalikwas

pagkat nagpuputukan na't kay-ingay na sa labas

wala mang paputok o torotot na ilalabas

may boses akong ipinang-ingay din ng malakas

sinabayan ko ng sigaw ang ingay ng paputok

isinigaw ko'y: Ikulong na 'yang mga kurakot!

inihiyaw upang baguhin ang sistemang bulok

at panagutin ang mga kawatan at balakyot

pagpupugay sa lahat ng mga nakikibaka

upang lipunang makatao'y itayo talaga

upang mandarambong ay mapanagot na ng masa

upang baguhin ng bayan ang bulok na sistema

ang sinigaw ko na ang aking New Year's Resolution

tuloy ang laban, tuloy ang kilos at ang pagbangon

lahat ng mga kurakot ay dapat nang makulong

di lang dilis kundi mga pating na mandarambong

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/r/1Zy6Mr7RfD/ 

Maramihan ng si: SILA o SINA?

MARAMIHAN NG SI: SILA O SINA?

tanong sa Labing-Apat Pababa:

ano raw ang "Maramihan ng si"?

ang lumabas na sagot ay SILA

imbes dapat na sagot ay SINA

tanong na iyon ay tinamaan

ang nasa Labingsiyam Pahalang

ang tanong ay Lakers sa N.B.A.

sagot ay Los Angeles o L.A.

ang isahan ng SILA ay SIYA

SI naman ang isahan ng SINA

kaya mali yaong katanungan

sa sinagutang palaisipan

sa maling tanong, kawawa tayo

tila ginagawa tayong bobo

parang ito'y di na iniedit

ng editor gayong merong sabit

- gregoriovbituinjr.

12.31.2025

* krosword mula sa pahayagang Pang-Masa, Disyembre 31, 2025, p.7

Ang kahalagahan ng tuldik

ANG KAHALAGAHAN NG TULDIK

talagang mahalaga ang gamit ng tuldik

na nilalagay sa ibabaw ng patinig

upang maunawà ang bigkas ng salitâ

at wastong kahuluga'y mabatid ding sadyâ

halimbawa sa nailathalang balità:

doble ang kahulugan ng "magkakaanak"

"magkakaának" kung sila'y magkamag-anak

"magkakaanák" kung buntis na ang kabiyak

pansinin mo ang tuldik na "á" sa salitâ

naroon ang diin ng bigkas ng katagâ

upang kahulugan ay agad maunawà

bagamat di nagamit doon sa balità

saan dapat itapat ang tuldik-pahilis

ay dapat batay sa bigkas at kahulugan

kaiba sa tuldik-paiwâ at pakupyâ

na nararapat lang nating maintindihan

- gregoriovbituinjr.

12.31.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Disyembre 23, 2025, p.2