Isyung Pre-SONA at Post-SONA ng Taliba ng Maralita

ISYUNG PRE-SONA AT POST-SONA NG TALIBA NG MARALITA

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Bihirang gawin ng patnugutan na magkaroon ng dalawang isyu ng Taliba ng Maralita sa loob lang ng dalawang linggo nitong iskedyul, na nagawa lang sa isyung Hulyo 16-31, 2024. Dahil sa dami ng mga balita't pahayag ay napagpasyahan ng patnugutan na dalawang isyu ang ilabas para sa isyung Hulyo 16-31, 2024. Ang una'y Pre-SONA isyu at ang ikalawa'y Post-SONA isyu. Ang Taliba ng Maralita ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML).

Hindi naman maaaring ilagay sa isyung Hulyo 1-15, 2024 ang nasa Pre-SONA isyu, dahil naganap ang mga aktibidad sa Pre-SONA isyu ay hindi sakop ng petsang Hulyo 1-15, 2024. Ang Pre-SONA ay mula Hulyo 16 hanggang Hulyo 21, bisperas ng SONA ni BBM. Hindi rin dapat ilagay sa isyung Agosto 1-15, 2024 ang post-SONA dahil tiyak na may ibang naganap sa Agosto 1-15, lalo na matapos ang bagyong Carina. Ang Post-SONA isyu ay mula Hulyo 22 (aktwal na araw ng SONA) hanggang Hulyo 31.

Sa isang buwan ay dapat may malathalang dalawang isyu ng Taliba, o dalawang beses kada buwan. Isa sa unang dalawang linggo at isa pa sa huling dalawang linggo. Kaya nga ang petsa ng isyu ay tulad ng Pebrero 16-28, 2024, Hulyo 1-15, 2024, Hulyo 16-31, 2024, o Agosto 1-15, 2024.

Ang nilalaman ng Pre-SONA isyu ay Press Conference ng mga maralita noong Hulyo 17 bago mag-SONA, na siya ring headline; ang State of Human Rights Adress (SOHRA) na pinangunahan ng Philippine Alliance of Human Rights Advocates (PAHRA) noong Hulyo 16, na dinaluhan ng iba't ibang human rights organizations, kung saan isa sa tagapagsalita ay ang sekretaryo heneral ng KPML; at ang State of the People's Address (SOPA) na pinangunahan ng Freedom from Debt Coalition (FDC) na dinaluhan naman ng dalawang kinatawan ng KPML noong Hulyo 19.

Ang Post-SONA isyu naman ay naglalaman ng naganap sa SONA kung saan nagrali muna sa tapat ng tanggapan ng Department of Human Settlements and Urban Development (DHSUD) ang mga maralita sa pangunguna ng KPML, Samahan ng Mamamayan-Zone One Tondo Organization (SM-ZOTO), at Partido Lakas ng Masa (PLM). Nilalaman din nito ang pahayag ng KPML sa SONA, pahayag ng PLM matapos ang SONA, pahayag ni Ka Leody, at ang pahayag ng PAHRA.

Sadya ring pinag-isipan ang pagsulat ng Editoryal kada isyu dahil dito makikita ang paninindigan ng patnugutan sa iba't ibang isyung tumatama sa maralita.

Patuloy din ang paglalathala ng kolum ni Ka Kokoy Gan na siyang kasalukuyang pangulo ng KPML.

Nag-aambag din ang Taliba ng Maralita sa panitikang Pilipino, o sa sinasabi nating panitikang maralita, panitikang dukha, o panitikang proletaryo. Pagkat di pa rin nawawala ang maikling kwento sa pahina 18-19 at tula sa pahina 20 sa kada labas ng Taliba. Sa Pre-SONA isyu, ang pamagat ng kwento ay "Budul-Budol sa Maralita" na batay sa inilabas na pahayag ng maralita sa kanilang presscon, habang sa Post-SONA isyu ay "Bigong-Bigo ang Masa". Dalawang kwentong ang pamagat ay mula sa daglat na BBM.

Isa sa mga pinagkukunutan ko talaga ng noo ang pagsusulat ng maikling kwento, pagkatha ng mga tula, at komiks na Mara at Lita, na balang araw ay maaaring isalibro. Ang mga maikling kwento ay maaaring malathala sa mga librong aralin sa elementarya at sekundarya. Ang tugma at sukat sa pagtula ay talaga kong pinaghuhusayan upang kung nais ng ibang taong ito'y ilathala ay malaya nilang mailalathala, basta huwag lang baguhin kahit isang letra at ilagay ang pangalan ko bilang may-akda ng tula.

Sa tulad kong manunulat, mahalaga pa rin ang paglalathala ng 20-pahinang Taliba ng Maralita. Bagamat uso na ngayon ang social media o socmed tulad ng facebook, wordpress, instagram, at iba pa, mahalaga pa ring malathala sa papel ang munting pahayagang ito. Ayaw pa rin nating maganap ang nangyari sa pahayagang Baguio Midland Courier na matapos ang mahigit pitumpung taon ay namaalam na nitong Hunyo, kung saan inilathala nila ang kanilang huling isyu. Katulad ng mga kakilala kong may napaglalathalang pahayagan, pag ako'y tinanong kung saan ba ako nagsusulat, may masasabi akong pahayagang pinagsusulatan. Agad na maipagmamalaki kong sasabihing sa Taliba ng Maralita.

Isa pa, kaya dapat patuloy ang paglalathala ng Taliba ng Maralita ay dahil karamihan pa rin naman ng maralita ay walang akses sa internet, at magandang binababaan talaga. Mabigyan sila, kung di man mabentahan, ng Taliba ng Maralita. Isa rin itong paraan ng mga organisador upang makausap at makatalakayan ang mga maralita sa iba't ibang komunidad.

Kaya patuloy lang tayo sa paghahandog sa mga kauri nating maralita ng mga napapanahong isyu ng dukha, pahayag, balita, at panitikan sa Taliba ng Maralita. Patuloy natin itong ilalathala para sa mga dukha hanggang marating ng maralita ang pangarap nitong lipunang makatao, lipunang pantay, at lipunang walang pagsasamantala ng tao sa tao. Mabuhay ang mga maralita!

ISYUNG PRE-SONA AT POST-SONA NG TALIBA NG MARALITA

dahil sa maraming naganap sa dalawang linggo

ay napagpasyahang maglabas ng dalawang isyu

pambihirang desisyon para sa ating diyaryo

dahil nilalaman ay di sapat sa isang isyu

bihira ang gayong pagpapasya ng patnugutan

na dahil sa dami ng isyu'y ginawan ng paraan

may Pre-SONA na, may Post-SONA pa sa pahayagan

bilang ambag din ng maralita sa kasaysayan

nalathala rin dito'y maikling kwento at tula

na pinagsikapan ng manunulat at makata

ang komiks na Mara at Lita na pangmaralita

editoryal na may malalim na kuro ng dukha

kasaysayan ng laban ng dukha'y ilathala rin

nang mahanguan ng aral ng susunod sa atin

halina't basahin ang munting pahayagan natin

ang pinagsikapang ito'y pag-isipan at damhin

08.11.2024

Anong bagong balita?

ANONG BAGONG BALITA?

hoy, pare, anong bagong balita?

may nasalanta ba't nangasira?

bagyo'y saan nanalasang sadya?

kailan kaya bagyo'y huhupa?

si Yulo'y nakadalawang ginto

Petecio't Villegas nakatanso

di man nila nakuha ang ginto

handog nila sa bayan ay buo

bagong balita pag bagong dinig

luma na pag naging bukambibig

ngunit may aral na makakahig

na iisipin ng mga kabig

balita'y magiging kasaysayan

paglipas ng panahong nagdaan

maganda'y may bagong natutunan

mapait man ang pinagdaanan

bago sa bagong makakabasa

may masaya kung di man trahedya

may bagyo kayang mananalasa?

tulad ng Yolanda at Carina?

bago pag bago mong napanood

pag sa telebisyon nakatanghod

may nabatid at may binubuod

kung ulat ay may lungkot o lugod

- gregoriovbituinjr.

08.11.2024

* ang litrato'y mula sa app game na Word Connect

17 medalya sa Math, nakamit ng Pilipinas

17 MEDALYA SA MATH, NAKAMIT NG PILIPINAS

mga estudyanteng Pilipino'y nagtagumpay doon

sa India International Mathematics Competition

na yaong nagpaligsahan ay nasa tatlumpung nasyon

na mga lumahok ay animnaraang sipnayanon

tatlong silver, pitong bronze at pitong merit medal pala

ang natamo mula sa talino't pagsisikap nila

kahit walang dalawang ginto tulad ni Yulo sila

mga estudyanteng math genius ay petmalu talaga

may medalyang pilak ay tatlong Tsinoy ang apelyido

tatlong Kastilaloy, dalawang Tsinoy sa tanso mismo

sa merit, dalawang Kastilaloy, limang Tsinoy dito

aba, sa kanila'y walang katutubong Pilipino

mahihina ba ang mga katutubong Pinoy sa math

o di lamang sila nabibigyan ng oportunidad

panahon naman ngayong sa kanila tayo'y mamulat

at sa math, katutubong Pinoy ay dapat mapaunlad

sa mga nagkamit ng medalya, O, mabuhay kayo!

bagamat di man taal na katutubong Pilipino

mataas na pagpupugay itong paabot sa inyo!

salamat, bansang Pilipinas ay kinatawan ninyo!

- gregoriovbituinjr.

08.11.2024

* ulat mula sa pahayagang Abante, Agosto 5, 2024, p.8

Panonood ng Asedillo sa MET

PANONOOD NG ASEDILLO SA MET

Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Muli kong pinanood ang pelikulang Asedillo ni FPJ nang ito'y ipalabas ng libre sa Metropolitan Theater (MET) nitong Biyernes, Agosto 9, 2024, mula 1pm-4pm. Alas-dose pa lang ay nasa MET na ako, at 12:30 pm ay nagpapasok na sila. Marami na ring tao.

Sa youtube kasi ay bitin at may pinutol na eksena. Iyon ay napanood ko na rin sa wakas. Iyon ang pagbaril kay Asedillo at sa kanyang mga kasama sa kubong kampo nila sa bundok. Bagamat noong bata pa'y pinalabas din iyon sa telebisyon, subalit hindi ko yata napansin kundi ang dulong bahaging nakabayubay na si Asedillo sa isang punongkahoy.

May anak siyang si Rosa, na sa pelikula bago siya mamatay ay kapapanganak pa lang. Si Aling Rosa, na nasa higit 70 taong gulang na, ay nakaharap na namin ilang taon na ang nakararaan, nang kami'y magtungo sa lugar nina Asedillo sa Laguna, kasama ang mga kasapi ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino - Southern Tagalog (BMP-ST). isa na lamang iyong alaala.

May programa muna bago magsimula ang pelikula sa MET. Ganap na 1:15 ng hapon ay inawit na ang Pambansang Awit ng Pilipinas. Sunod ay pinakilala at nagsalita si Ginoong Marasigan, na siyang direktor ng MET. At binanggit niya ang ginawang pagretoke sa pelikula upang maging bago, na ginawa ng mga artist ng FPJ Production. Naglitratuhan. 

Nabanggit din ni Ginoog Marasigan ang mga balita noon na ayaw ng mga manonood na makitang namatay si FPJ sa pelikula. Kaya marahil tinanggal sa youtube ang tagpo nang paslangin sa FPJ. 

Subalit sa pelikula, hindi pinakitang napaslang si Asedillo kundi ang pagkahawak niya ng mahigpit sa punyal habang nirarapido ng putok ang kanilang kampo, at ang pagkahulog ng punyal sa lupa nang nakatusok patayo.

Isang beses ko lang napanood sa pelikula niya na napatay si FPJ - sa pelikulang Ang Probinsiyano, kung saan napatay si Ador ngunit naitago agad ng kanyang hepe ang bangkay. Tinawagan ng hepe ang kakambal ni Ador na si Cardo mula sa probinsya upang siyang palabasing si Ador.

Magandang naipalabas muli ang pelikulang Asedillo kahit isang araw lang sa MET. Kaya pinaglaanan ko talaga iyon ng panahon at salapi kahit libre. Agad akong nagparehistro isang linggo bago ang palabas. Ginawan ko ng munting tula ang karanasang ito.

SI DODO ASEDILLO

Dodo ang palayaw ni Asedillo sa pelikula

Dodo ang tawag ng ikalawang asawang si Julia

si Pedring ang anak sa una, si Rosa sa pangalwa

dati pala siyang guro noon sa elementarya

sa awiting My Philippines, mga bata'y nangatuto

ipinakita niyang siya'y makamasang maestro

tinanggal sa pagtuturo't di maka-Amerikano

hanggang kuning hepe ng pulis ng isang pulitiko

dahil sa pulitika, siya'y ginawan ng masama

presidente ng bayan pinagbintangan siyang lubha

binugbog ng kapulisan, may kumita't natutuwa

na sa bandang huli'y pinaghigantihan niyang sadya

hanggang siya'y mapasapi sa Kilusang Anakpawis

katiwalian sa kanyang bayan ay di na matiis

naging rebelde hanggang konstabularyo na'y nanugis

ang KARAPATAN NG DUKHA'y bukambibig niyang labis

nabatid ng kalaban ang kanyang kinaroroonan

dahil isang tinanggap na kasama'y naghudas naman

hanggang sapitin ni Asediilo yaong kamatayan

siya'y bandido subalit bayani sa sambayanan

08.10.2024

Pangiliti

PANGILITI

sa pahayagang Taliba ng Maralita

may komik istrip na sadyang nakatutuwa

isyung pulitikal sa dukha tumatama

pinag-iisipang sadya bago makatha

kailangan talagang maging mapagmasid

amuyin at lasahan ang nasa paligid

mag-ingat lamang baka ugat mo'y mapatid

sa katatawa sa dyok na kanilang hatid

ang karakter dito'y sina Mara at Lita

na akala mo'y kambal pag iyong nakita

subalit sila'y magkaklase sa eskwela

nang grumadweyt ay nagkasama sa pabrika

biktima ng salot na kontraktwalisasyon

kaya nawalan sila ng trabaho roon

naging maralitang iskwater sila ngayon

lider-maralita na sa organisasyon

kaytitindi ng kanilang mga usapan

sa pahayagang Taliba matutunghayan

pilantik ng panitik, may diwang tahasan

tuwing labas ng Taliba'y inyong abangan

- gregoriovbituinjr.

08.10.2024

* ang pahayagang Taliba ng Maralita ang opisyal na publikasyon ng pambansang organisasyong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML)

Pagsipat sa panulat

PAGSIPAT SA PANULAT

narito akong manunulat

subalit hindi manunulot

nililinis ang mga kalat

ngunit hindi ang mga kulot

ginagamot ang mga sugat

na mula sa pasikot-sikot

ngunit walang maisusumbat

sa mga walang masasambot

makatang di naman makunat

bagamat noo'y nakakunot

sadyang mahilig lang bumanat

wala mang pistolang mabunot

pag may isyu kahit mabigat

isusulat nang di mabagot

- gregoriovbituinjr.

08.10.2024

Boxer Nesthy Petecio, Bronze Medalist sa Paris Olympics

BOXER NESTHY PETECIO, BRONZE MEDALIST SA PARIS OLYMPICS

naging silver medalist siya sa Tokyo Olympics

ngayon, nag-bronze medalist siya sa Paris Olympics

sadyang makasaysayan, siya'y talagang matinik

sa larangan ng isport, ngalan na niya'y natitik

si Nesthy ang ikalawang babaeng boksingero

na nagkatansong medalya sa Olympics na ito

ang una'y si Aira Villegas, palabang totoo

silang dalawa'y sadyang mabilis at matalino

subalit pawang natalo sa pagkamit ng pilak

puntirya't misyon nilang ginto'y talagang pinisak

ngunit nakamit nila'y dapat nating ikagalak

sa kaylupit na galawang buti't di napahamak

O, Nesthy Petecio, ikaw pa rin ay nagtagumpay

sa daming boxer na kalahok, nagka-bronze kang tunay

marapat ang pinakamataas na pagpupugay

sa mga dakilang atletang Pinoy mahahanay

- gregoriovbituinjr.

08.09.2024

* ulat mula sa pahayagang Remate, Bulgar, at Pilipino Star Ngayon, Agosto 9, 2024, pahina 12