ANG PAGTAAS NG LEBEL NG DAGAT AT ANG 1.5°C
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.
Kausap ni Nestor ang mga kapitbahay niyang sina Inggo at Isay, “Alam n’yo ba, mga kasama, na kung hindi raw kikilos ang iba’t ibang gobyerno ay baka talagang hindi na maiwasan ang pag-iinit lalo ng ating mundo sa 2030. Ayon kasi sa IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) Special Report on Global Warming, na inilabas noong Oktubre 2018, pag umabot na tayo sa 1.5°C sa 2030, hindi mapipigil ang sea level rise o kaya’y irreversible na ang pag-iinit ng mundo.”
“Nakupo, anong gagawin natin?”, ani Inggo, “Mamumundok na ba tayo pag bumaha na at tumaas na ang lebel ng tubig sa mabababang lugar, tulad sa ating lugar dito sa Malabon at sa karatig na Navotas?”
Sumagot si Isay, “Nabasa ko rin iyan. Napag-usapan nga sa isang talakayan hinggil sa klima na upang maiwasan daw ang mapaminsalang epekto sa klima, nakasaad doong dapat bawasan ang pandaigdigang emisyon ng humigit-kumulang 45% mula sa antas ng 2010 sa pagsapit ng 2030. Nakakatakot ang hinaharap ng daigdig pag umabot na tayo sa 1.5°C, tataas na ang dagat at lulubog ang maraming mga mabababang isla sa iba’t ibang panig ng mundo. Napakasalimuot ng siyensya lalo na kung di mo talaga aaralin. Hindi agad mauunawaan ng karaniwang tao maliban sa talagang dama na natin ang pag-init lalo ng panahon at mga pagbaha sa di naman dating binabaha. ”
“Oo nga, naiisip lang natin iyan pag nakadarama na tayo ng init. Sa a-otso pala ay World Oceans Day. Dapat ay may gawin tayong aktibidad hinggil sa usaping iyan lalo na’t pagtaas ng lebel ng dagat ang epekto ng sinasabi ng IPCC.” Ani Nestor.
“Buti, pinaalala mo,” ani Isay, “Aba’y katatapos nga lang kahapon ng World Environment Day, at sunod ay World Oceans Day naman. Ano ang naiisip mong aktibidad sa Hunyo 8? Aba’y sa Lunes na iyan, ah?”
“Kung dito lang sa ating Samahang Magkakapitbahay, madali lang magpatawag. Kahit mamaya ay asikasuhin na natin ang imbitasyon. Ala-una ng hapon sa harap ng bahay namin bukas, araw ng Linggo, para sa plano sa Lunes.” Sabi ni Inggo. “Pagkat ang mahalaga’y mapag-usapan natin iyang pagtaas ng lebel ng dagat. Imbitahan natin ang Philippine Movement for Climate Justice o PMCJ upang magtalakay ng 1.5°C at paglubog ng mga isla pag naabot na ang pagtaas ng lebel ng dagat.”
“Teka, sandali,” ani Nestor, “Baka may pagkilos sa a-otso. Kausapin muna natin ang mga taga-PMCJ at baka may rali, dalo tayo.”
“Baka sabihin ng PMCJ, ora-orada kung bukas ang pulong.” Ani Isay.
Si Inggo, “Ganito na lang, alamin muna natin kung may pagkilos sa Lunes, at magpulong muna tayo bukas kahit wala munang taga-PMCJ na magtalakay. Detalyehin muna natin ‘yung pagkilos sa Lunes. Sakaling umaga ang pagkilos, halimbawa, DENR o kaya sa Mendiola, ‘yung hapon naman ay igiit nating magtalakay sila sa ating kapitbahayan.”
Tumawag si Nestor sa PMCJ. Ani Nestor, “Meron daw pagkilos sa Lunes, sabi ng PMCJ. At pwede raw silang magtalakay sa atin bukas sa pulong natin dito. Kaya maghanda tayo, mabilisang imbitasyon sa mga kapitbahayan. Ayos ba sa inyo, mga kasama?”
“Okay. Kita-kits ng alauna sa tapat ng bahay mo. Mag-iimbita na rin ako kahit wala pang nakasulat na imbitasyon.” Nakangiting sabi ni Isay.
Kinabukasan, araw ng Linggo, alauna. Dumating si Jinky ng PMCJ at nagtalakay sa pulong na dinaluhan ng nasa dalawampung katao.
“Mga kasama,” ani Jinky, “Nakakapangamba ang ulat na ang sea level rise ay tumataas sa bilis na 5.7 hanggang 7.0 mm bawat taon dahil sa pag-iinit ng mundo, na sana’y di abutin ang 1.5°C. Maraming lulubog na isla at mga baybayin dahil sa sea level rise, at maaaring marating na natin ang point of no return. Bukas, Hunyo 8, ay World Oceans Day. May pagkilos tayo sa Mendiola. Ikawalo ng umaga ay magkita tayo sa harap ng UST. Ang dahilan bakit tayo tutungo sa Mendiola ay upang irehistro ang ating mga panawagan sa iba’t ibang gobyerno sa mundo, lalo na sa tinatawag na Annex I countries, na bawasan ang kanilang emisyon. Kaya ang mga panawagan natin: Cut the Carbon, Save the Coastline! Phase Out Coal and Fossil Fuel Now! Climate Justice Now!”
“Idagdag natin, Sea Level Rise is Genocide!” Ani Nestor. “Dalawang dyip tayo, ayos ba? Kita-kits bukas. Maghanda na rin tayo ng pagkain.”
“Okay, dalawang dyip. Agahan natin ang gising.” Ani Inggo.
“Maraming salamat, Jinky, sa iyong mga paliwanag!” Sabi ni Isay.
“Salamat din po sa inyong imbitasyon.” Tugon ni Jinky.
* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Hunyo 1-15, 2020, pahina 18-19.
