DAPAT GAWING PISTA OPISYAL ANG MAKASAYSAYANG NAGSABADO SA PASIG
Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.
“Kasamang Abner, saan ka nanggaling at mukhang pagod na pagod ka?” Tanong ni Crisanto nang dumating ito sa karinderya ni aling Magda upang mananghalian.
Tumugon si Abner, “Nilinis namin ang Plaza Bonifacio, pati paligid ng rebulto ni Hen. Valentin Cruz. Alam n’yo, malapit na ang pagdiriwang ng Nagsabado sa Pasig kaya ang aming grupong Kamalaysayan kasama ang ibang history group ay magsasagawa ng pag-alala sa nasabing makasaysayang pangyayari sa ating bayan sa Agosto 29.”
“Anong uulamin mo, Abner?” Tanong ni aling Magda.
“Ito pong adobo, Manang Magda.” Tugon ni Abner.
“Mabuti’t nilinis n’yo uli iyan. Dapat nga’y pista opisyal na sa ating bansa iyang Nagsabado, kundi man kahit dito man lang sa Pasig.” Ani aling Magda habang iniaabot kay Abner ang order nitong ulam.
Sumabat si Crisanto na tinolang manok ang pananghalian. “Batid ko rin ang pangyayaring iyan. Sa kasaysayan ay iyan ang unang tagumpay ng mga Katipunero laban sa mga Kastila, hindi ba?”
“Aba’y oo. Sa katunayan, noong Mayo 1896, ay diyan sa bahay ni Heneral Valentin Cruz inilunsad ang pulong nina Gat Andres Bonifacio at iba pang Katipunero na tinawag nilang Asamblea Magna kung saan kasama rin sa pulong si Heneral Emilio Aguinaldo. Sa ilog na Bitukang Manok naman nagpulong sakay ng 17 bangka ang mga rebolusyonaryo sa pamumuno ni Bonifacio upang pag-usapan ang mga balak nilang pagsalakay sa mga kwartel ng Kastila.” Ani Abner.
Nagtanong si Lena, anak ni aling Magda, “Narinig ko na rin po iyan, na kinwento ng tito ko. Sino nga po pala ‘yung nag-interbyu kay Valentin Cruz? Nakalimutan ko na po?”
“Si Ginoong Carlos Tech ang tinutukoy mo, Ineng,” ani Abner. “historyador siya ng Pasig. Isinulat ni Ginoong Tech sa salaysay niyang may petsang Oktubre 8, 1956, na kanyang nakapanayam si Heneral Valentin Cruz, isa sa mga heneral ng Katipunan na kasama ni Bonifacio. Nakatala roong noong Agosto 29, 1896, araw ng Sabado, pinangunahan ni Heneral Cruz ang kanyang mga tauhan, humigit-kumulang dalawang libong Pasigueño, sa pag-atake sa punong himpilan ng mga guwardiya sibil. Iyon ang unang makasaysayang tagumpay ng Katipunan.”
Idinagdag pa ni Abner, “Nakakumpiska ang mga Katipunero ng tatlong Remington at labimpitong ripleng "de piston". Ayon sa ulat, ang mga Pasigueño ay nagmula sa mga baryo ng Kapasigan, Palatiw, Maybunga, Rosario, Caniogan, Bagong Ilog, Pineda, at Ugong. Sumama rin sila kay Bonifacio sa San Juan sa labanang tinaguriang Pinaglabanan. May iba pang pangkat ng Pasigueñong naiulat pang nakasama sa mga pag-atake ng iba pang mga yunit ng Katipunan sa labas ng Maynila.”
“Salamat po, Kuya Abner, sa paliwanag.” Ani Lena.
Nagsalita uli si Aling Magda. “Maganda ang iyong paliwanag. Subalit ang nais ko’y maisabatas iyan at maging pista opisyal dahil nga iyan ang unang tagumpay ng mga Katipunero. Ano kaya ang magandang gawin natin? Maganda sana’y makausap natin sina Kongresman.”
Napaisip si Abner, “Sige po, kakausapin ko ang mga kasama ko kung anong magandang gawin. Salamat po sa mungkahi.”
Sumabat muli si Crisanto na tapos nang kumain at umiinom na ng palamig, “Sana, bago kayo magdiwang sa Nagsabadong iyan ay gumawa na kayo ng signature campaign upang ideklara ng pamahalaan na maging pista opisyal na ang makasaysayang Nagsabado sa Pasig.”
Si Lena, “Papadaluhin ko rin po ang aking mga kaibigan at kaklase upang masaksihan ang pagdiriwang at makapakinig kaming mabuti.”
“Maraming salamat,” ani Abner. “Han’yo’t iimbitahan ko kayo pag naisaayos na namin ang programa. At magsusulat na rin kami ng petisyon upang lagdaan ng mga dadalo at makapagdala rin sila ng kopya ng petisyon upang makapagpapirma kahit sa hindi taga-Pasig.”
Dumating ang ika-29 ng Agosto. Nagkaroon ng maikling programa sa Plaza Bonifacio kung saan ipinaliwanag ng mga tagapagsalita ang makasaysayang Nagsabado sa Pasig. May mga lamesa rin doon kung saan lalagdaan ang petisyon nilang maging pista opisyal ang Nagsabado. Umaasa silang dumami ang mga lagdang makakalap upang maibigay sa mayor nila, sa kongresista at sa pangulo upang maging ganap na batas.
* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), Agosto 16-31, 2021, pahina 16-17.
