Salamisim

SALAMISIM

napatingala muli sa langit

walang buwan, di bughaw, pusikit

wala rin ang bituing marikit

habang nadarama'y anong init

nahan ang sundang mula sa buwan

at ang buwang ay huwag mong sundan

kaysarap ng manggang manibalang

habang binabagtas yaong ilang

habang di pa rin natin malimot

ang naraanang lungsod at gusot

naglulutangan pa rin sa laot

ang plastik at upos, O, kaylungkot

sala-sala sa mga basura

tila baraha, binabalasa

nagbabaga na rin pati klima

at lumulubog ang mga isla

ibukod ang mga nabubulok

sa mga basurang di mabulok

ibasura ang sistemang bulok

at ilagay ang dukha sa tuktok

- gregoriovbituinjr.

11.24.2021

Init

INIT

sa init ng lungsod ay nabigla ang katawan ko

nang mula sa probinsyang malamig, lumuwas dito

para bang napapaso ang buo kong pagkatao

animo'y kay-init na pagtanggap sa akin ito

sa loob ng bahay, may bentilador man, wala rin

mainit man ang panahon, ulo'y di mainitin

mas maigi pa ngang nasa labas pagkat mahangin

pulos usok nga lang ng sasakyan ang lalanghapin

ibang-iba ang init, tagos sa kaibuturan

animo'y sumasagad sa buto't mga kalamnan

nanggaling kasi sa lamig kaya nababaguhan

tumagal-tagal pa'y masasanay din ang katawan

o baka nadarama na'y matinding global warming

katatapos lang ng COP, ano itong dumarating

marapat lang tugunan ang Climate Justice na hiling

nitong taumbayan upang daigdig ay gumaling

- gregoriovbituinjr.

11.21.2021

Pagdatal ng bagyong Ulysses

PAGDATAL NG BAGYONG ULYSSES

Maikling kwento ni Gregorio V. Bituin Jr.

Matindi ang hagupit ng bagyong Ondoy noong Setyembre 26, 2009 na nagpalubog sa maraming lugar sa Metro Manila at karatig-pook. Subalit tila ba naulit ang bagyong Ondoy nang inilubog ng bagyong Ulysses ang maraming lugar sa Metro Manila at karatig pook noong Nobyembre 11-12, 2020.

Kaluluwas ko lang mula sa Benguet kung saan tagaroon ang aking napangasawa. Oktubre 31, 2020 ay lumipat na ang opisina ng paggawa mula Lungsod ng Quezon sa Lungsod ng Pasig. Nagsilbi akong tagabantay ng opisina. Halos magdadalawang linggo pa lang ako sa opisinang iyon nang manalasa si Ulysses. Mataas naman ang lugar sa may Barangay Palatiw kaya sa kasagsagan ng bagyong Ulysses ay hindi naman kami binaha. Subalit ang katotong si Benny, na isang lider-manggagawa, at naninirahan sa San Mateo, Rizal, ay matindi ang ikinwento sa akin. 

Sa kasagsagan ng bagyong Ulysses, umabot sa ikalawang palapag ng kanilang inuupahang bahay ang baha. Kaya silang mag-anak na naroroon sa unang palapag ay napilitang umakyat sa ikatlong palapag, at umakyat ng bubong dahil pataas ng pataas ang tubig.

Nang may dumating na saklolong bangka, pinasakay niya ang kanyang misis at mga anak. Nagdalawang-isip pa siya dahil mayroon pa siyang alagang aso, at maraming kagamitang maiiwan.

Mabuti't nakinig siya sa kanyang misis na sumama na siya sa dumating na bangkang sumaklolo sa kanila. Naiwan niya ang aso nila na sa kalaunan ay hindi na nila nakita. Marahil ay nalunod na sa kasagsagan ng bagyo. 

At kung hindi siya nakinig sa kanyang misis, malamang ay hindi na siya nasaklolohan pang muli, at marahil ay hindi na siya nasagip, tulad ng kanyang asong mahal na mahal niya.

Marami pang kwento akong napanood sa telebisyon. Nagbabalik ang alaala ng Ondoy, pati na ng bagyong Yolanda, na naging dahilan upang mapasama ako sa mga lakaran hinggil sa klima, tulad ng pagkakapunta ko sa Thailand, dalawang araw matapos ang Ondoy. Setyembre 21, 2009, Lunes, nang mag-aplay ako ng ikalawa kong pasaporte, nakuha iyon ng Setyembre 25, 2009, Biyernes. Sumapit ang bagyong Ondoy, biglaan, kinabukasan, Setyembre 26, 2009. 

Lumubog ang opis ng paggawa kung saan ako natutulog, at mabuti't nasa ibang opis ako natulog nang araw na iyon kaya hindi nabasa ang aking bagong pasaporte. Dahil kung hindi'y tiyak na hindi ako makakasama patungong Thailand para dumalo sa pagpupulong hinggil sa usaping climate change. Setyembre 28, 2009 ay nakalipad na kami ng tatlo pang kasama patungong Bangkok.

Nanalasa ang matinding bagyong Yolanda ng Nobyembre 8, 2013, at isang taon matapos iyon ay nangampanya kami sa pamamagitan ng Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban noong 2014. Hanggang mapasama sa French leg ng Climate Walk mula Rome hanggang Paris noong 2015, ang panahong nilagdaan ang Paris Agreement, kung saan ang usaping klima'y pinag-isipan, pinag-usapan, pinagkaisahan at nilulutas.

Nang dumating ang bagyong Ulysses, nagbabalik ang mga alalahanin. Ano nang mangyayari sa ating daigdig? Noong 2018 nga, inilabas na ng mga siyentipiko na labingdalawang taon na lang ay hindi na mababalik sa dati ang klima ng mundo kung hindi magbabawas ng emisyon ang maraming bansa. At ngayon, 2021 na. May siyam na taon pa. May climate emergency na.

Hanggang ngayon, sumisigaw pa rin kami ng Climate Justice Now! upang dinggin ng iba't ibang bansa na magbawas na ng emisyon at huwag nang gumamit ng dirty energy tulad ng coal plants. Patuloy din ang aming pagbibigay ng pag-aaral sa iba’t ibang samahan upang magpaliwanag hinggil sa usaping klima. Patuloy pa rin ang pangangalsada. Subalit hanggang kailan tayo sisigaw?

* Unang nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang samahang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Nobyembre 1-15, 2021, pahina 13-14.

Mapulang hasang

MAPULANG HASANG

namumula ang hasang, kapara'y sariwang isda

na sa anupamang sagupaan ay laging handa

tila bakal ang kaliskis nilang nakahihiwa

habang sugatang makata'y tila di makakatha

dapat magpalakas, muling papulahin ang hasang

bagamat di na pwedeng maging manggang manibalang

di man maging galunggong ay pating na kung sa gulang

may karamdaman man, bumabalik ang dating tapang

di dapat laging putla ang hasang, kundi'y mapula

may sakit man ay titindig ng matikas sa masa

kumbaga'y kaya pa ring tanganan ang manibela

na malalim man ang tubig ay kayang sisirin pa

dapat pula pa rin ang hasang ng tulad kong tibak

upang patuloy na ipagtanggol ang masa't hamak

upang mapalago pa ang tinanim sa pinitak

upang makata'y di naman gumagapang sa lusak

- gregoriovbituinjr.

11.13.2021

Bitamina D

BITAMINA D

bakit ang manok ay nag-iisang nagpapainit

nakasalampak lang sa yerong tiyak nang mainit

nais magpalakas, sa sarili'y may malasakit

di man samahan ng mga manok na makukulit

nagsa-sunbathing kahit wala sa dalampasigan

natanaw ko lang siya't agad na nilitratuhan

anumang kwento niya'y wala akong kabatiran

bakit siya nagpapainit ay tulad ko rin lang

kapara ng Mulawin na sa araw nagmumula

ang lakas upang mga katawan nila'y sumigla

tulad ko ring nagpapaaraw sa umaga pa nga

upang Bitamina D ay makamtan nating sadya

wala man tayong ugatpak tulad nilang Mulawin

pagpapainit sa araw ay magandang mithiin

pagpapalakas ng katawan ang ating layunin

upang anumang sakit ay mapaglaban natin

magpaaraw at palakasin ang buto't kalamnan

upang Bitamina D ay taglayin ng katawan

ngunit di sa tanghaling tapat, kundi umaga lang

sapat na init lang upang sakit ay maiwasan

- gregoriovbituinjr.

11.13.2021

Halamang gamot

HALAMANG GAMOT

may dalawang pampletong dapat ko palang basahin

hinggil sa halamang gamot na marapat alamin

sa sakit ko'y anong magandang katas na inumin

mula sa halamang gamot, ito'y dapat aralin

magbasa muna, sa dalawang pampleto'y tumuon

una'y nabili ko noon pang nakaraang taon

ikalawang pampleto'y nabili ko lang kahapon

napadaan sa bilihan at natsambahan iyon

nakita sa check up, mayroon akong diabetes

na sanhi kaya may pulmonary tuberculosis

ano bang halamang gamot upang ito'y maalis

o kaya tinamaang baga't bituka'y luminis

kumain ng kasoy, di ang buto, kundi ang bunga

ilaga ang dahon at bulaklak ng sitsirika

ilaga ang balat ng puno't dahon ng banaba

at pakuluan din ang dahon ng Damong Maria

sa dahon at ugat naman ng kogon ay gayon din

sa T.B., bulaklak ng lagundi'y ilaga mo rin

pinakuluang ito'y parang tsaa mong inumin

ito'y isang pag-asa upang tuluyang gumaling

kaya naisip kong magsimulang magtanim bukas

kahit sa pasô ng mga itong ating panlunas

di lamang upang magamot kundi upang lumakas

taospusong pasasalamat na ito'y nawatas

- gregoriovbituinjr.

11.13.2021

Kalma lang

KALMA LANG

kalmado pa rin ba ang dagat

kahit na basura'y nagkalat

kahit maraming nabibinat

kahit covid na'y sumambulat

kalmado pa rin ba ang loob

kung ako'y di nakapagsuob

kung sa layon ay di marubdob

kung sa dibdib ay pulos kutob

kalmado pa rin ba ang puso

kung nawala na ang pagsuyo

kung pag-ibig na ay naglaho

kung dumatal na ang siphayo

kalma lang, ang payo sa akin

problema'y huwag didibdibin

anupaman ang suliranin

iyan ay may kalutasan din

- gregoriovbituinjr.

11.12.2021