Huwag nang pondohan ang fossil fuel

HUWAG NANG PONDOHAN ANG FOSSIL FUEL

teyoretikal at anong bigat ng panawagan

na "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

kung di mo aaralin ay di mauunawaan

upang isyu'y mas maintindihan ng taumbayan

susubukan kong ipaliwanag ang mga ito

sa iba'y maibahagi ang mahalagang isyu

nais kong pagaanin sa pamaraang alam ko

ipaliliwanag ko sa tula para sa tao

kumbaga sa usok na sadyang nakasusulasok

ginagastusan ng kapitalista'y pulos usok

kalikasa'y balewala basta tubo'y pumasok

magkadelubyo man sa kita pa rin nakatutok

kahit na nakasisira ng ating kalikasan

nagpapadumi sa hangin, polusyong nananahan

at kaylaki ng epekto sa ating kalusugan

greenhouse gases pa'y sa papawirin nagsalimbayan

fossil fuel ang tawag sa pinagsusunog nila

sapagkat galing sa fossil na nabuo noon pa

mula sa labi ng mga organismong wala na

tulad ng dinasor sa usaping geolohika

habang patuloy lang ang malalaking korporasyon

sa pagpondo ng mga enerhiyang ibinabaon

lang ang mundo sa kapariwaraan, ito'y hamon

sa mga gobyernong gawin na ang tamang solusyon

kaya tigilan na ang pagpondo sa fossil fuel

ng coal plants na pagbuga ng usok ay di mapigil

ng crude oil o ng petrolyong gasolina't diesel

ng natural gas na ang pagsunog ay di matigil

mas dapat pondohan ang pangangalaga sa klima

mas pondohan ang pagpigil sa pagbuga ng planta

ng coal at paggamit ng kerosina't gasolina

mas dapat pondohan ang kinabukasan ng masa

unahin naman ang kapakanan ng mamamayan

at kinabukasan ng nag-iisang daigdigan

ang "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

sa maikling tulang ito sana'y naunawaan

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Paalala sa nagyoyosi

PAALALA SA NAGYOYOSI

paskil na paalala'y huwag pong balewalain

dahil bawat dumi ninyo'y naglilinis ang Admin

aba'y napakasimple lang po ng kanilang bilin

yosi'y huwag itaktak sa sulok nang di mangitim

ang pakiusap nila'y "konting disiplina lang po"

kayo bang naninigarilyo'y di napapanuto?

ang inyong tinaktak sa dumi'y sila ang hahango

nang opisina'y gumanda't di mangamoy, bumaho

gumawa kayo ng sariling ashtray o titisan

kung saan ninyo itataktak ang upos na iyan

sa mga nagyoyosi disiplina'y kailangan

aba'y kailangan pa bang isaulo pa iyan?

sistemang bulok nga'y nais nating palitang sadya

iyan pa kayang upos ang di maitapong tama

sa simpleng pakiusap nila sana'y tumalima

baka ginawa ninyo'y ibalik sa inyong kusa

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa tanggapan ng Zone One Tondo Organization (ZOTO) sa Navotas

Gulitan

GULITAN

isa na namang saliksik hinggil sa mga kwento

sa katutubong panitikang dapat malaman mo

may tinatawag na GULITAN na wikang Bagobo

na mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino

koleksyon ng tradisyunal na kwento ang GULITAN

na mas sanay tayong tinatawag na "kalipunan"

o kaya'y "antolohiya" sa ating panitikan

saliksik na ito'y tunay na kaygandang malaman

upang ito'y magamit na't ating sinasalita

at di na lang nakatagong parang patay na wika

na kung sakali mang may gulitan kayong nakatha

ay gamiting kusa sa aklat na ilalathala

upang mabatid ng madlang may gulitan kang handog

ipakilala ang gulitan, sa masa'y iluhog

salita sa panitikang gawin nating malusog

na bawat gulitan ay panitikang iniirog

- gregoriovbituinjr.

08.10.2021

- mula sa pahina 413 ng nasabing diksiyonaryo

Mangga't santol sa pananghalian

MANGGA'T SANTOL SA PANANGHALIAN

mangga, santol at bagoong ang minsan ay pang-ulam
na maganda't mayroon sa katabing tindahan lang
lalo ngayong may lockdown, walang basta makainan
buti't mayroong bungang nakabubusog din naman

ihanda ang pagkain bago sa mesa lumusob
kunin ang kutsilyong matalas, simulang magtalop
ng mangga't santol, at gayatin sa nais mong hubog
pinagbalatan ay ilagay sa lupa, pang-compost

ihalo na ang bagoong, simulan nang kumain
kaysarap pa nito sa mainit-init na kanin
paalala, buto ng santol ay huwag lunukin
mahirap na kung sa lalamunan mo'y makahirin

simpleng pagkain habang wala pang salaping sapat
upang makabili ng litsong, ah, nakabubundat
mabuti pa ang mangga't santol sa panahong salat
kaysa umasa sa ayuda't mamatay ng dilat

- gregoriovbituinjr.
08.10.2021

Pagpupugay sa katutubo

PAGPUPUGAY SA PANDAIGDIGANG ARAW NG MGA KATUTUBO
(International Day of the World's Indigenous Peoples)

katutubo'y kilanlin
may kultura ding angkin
sila'y kapwa din natin
na dapat igalang din

sila'y hindi hiwalay
kundi kaisang tunay
may sariling palagay
sa bansa'y nabubuhay

nanggaling sa kanila
itong ating historya
bansang ito'y ano ba
sakaling wala sila

pinagkakautangan
sila ng ating bayan
niring buhay at yaman
at lupang tinubuan

ang mga katutubo'y
kapatid at kapuso,
kapamilya't kadugo
iisa ng ninuno

ang ating kalikasan
ay pinangalagaan
sila'y pahalagahan
katulad ng magulang

silang mapagkalinga
at nauna sa bansa
ninunong nangalaga
sa tinubuang lupa

katutubo't kaisa'y
ipagtanggol tuwina
at ngayong araw nila'y
binabating talaga

taos na pagpupugay
sa katutubong tunay
mula sa puso'y alay
mabuhay! O, mabuhay!

- gregoriovbituinjr.
08.09.2021

Soneto sa patatas

SONETO SA PATATAS

mabuti't may mga patatas na marami-rami
na ngayong lockdown ay may makakain pa rin dini
lalo't sa kwarantinang ito'y di na mapakali
di basta makalabas, di ka basta makabili

mag-eksperimento, gawin ay sari-saring luto
gayat-gayatin, ilaga, pag kumulo'y ihango
o kaya naman sa noodles, patatas ay ihalo
o gawing French fries, pangmeryenda, kahit di ilako

ang mahalaga ngayon, may patatas na sasagip
lalo na't may pandemya'y may pagkaing halukipkip
ang makapaghanda ng wasto'y walang kahulilip
pamilya'y di magugutom o kung solo'y may kipkip

kung patatas ay makasagip, aming pasalamat
at nakatulong siya sa panahong di masukat

- gregoriovbituinjr.
08.08.2021

Di man pansinin sa pagyoyobrik

DI MAN PANSININ SA PAGYOYOSIBRIK

pansin ko, walang pumapansin sa aking kampanya
laban sa upos ng yosi, dahil kakaiba ba?
bakit ako ang gumagawa, bakit di ang iba?
bakit ginagawa ko ito, para ba sa masa?

subalit kahit na ganoong walang pumapansin
patuloy pa rin ako sa niyakap na layunin
kaysa makitang bayan ay sa upos lulunurin
lalo na't isda sa laot, upos na'y kinakain

kailangang kumilos at magbigay halimbawa
isang pagbabakasakali tumulong din ang madla
na kalinisan din ng paligid ay maunawa
na di tapon dito, tapon doon ang ginagawa

baka sadyang mahina lang ako sa pagtaguyod
na upos sa kalikasan ay di nakalulugod
na baka isda sa laot sa upos na'y malunod
na walang kapupuntahan ay nagpapakapagod

hayaan n'yo na ako sa ginagawa kong ito
na sa bote'y magtipon ng upos ng sigarilyo
kapara ng ekobrik ay yosibrik ang gawa ko
adhikaing ito sa kapwa'y di naman perwisyo

- gregoriovbituinjr.
08.04.2021